Tóm gọn công thức Chữ VN Song Song 4.0 - Kiều Trường Lâm & Trần Tư Bình

Tóm gọn công thức

CHỮ VN SONG SONG 4.0

Tốc ký chữ Việt không dấu thời công nghệ số

Kiều Trường Lâm & Trần Tư Bình

I- GIỚI THIỆU

Chữ VN Song Song 4.0 (CVNSS4.0) là cách viết không dấu rất ngắn gọn cho tiếng Việt. Nó hoàn toàn dựa trên nền tảng Chữ Quốc Ngữ. Nó viết khác CQN nhưng đọc y chang như CQN.

CVNSS4.0 không nhằm thay thế CQN mà chỉ dùng song song với CQN.

Ai thích thì học. Không ai bắt buộc được ai học. Học nghiêm túc vài giờ là viết được.

Ngày 25/3/2020, hai đồng tác giả Kiều Trường Lâm và Trần Tư Bình chính thức được cấp giấy chứng nhận bản quyền số 1850/2020/QTG từ Cục Bản quyền tác giả, thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho công trình nghiên cứu CVNSS4.0.

Lợi ích của CVNSS4.0:

- CVNSS4.0 là một cách viết ngắn gọn không dấu cho tiếng Việt, khắc phục được nhược điểm gây hiểu lầm trong CQN viết không dấu khi sử dụng trên điện thoại, zalo, chat...

- Có thể tích hợp CVNSS4.0 vào các bộ gõ tiếng Việt để bung ra CQN và có thể tiết kiệm thời gian gõ CQN khoảng 25%.

- Hữu ích ở công nghệ số như: tiết kiệm lưu trữ dữ liệu, làm ngôn ngữ trung gian ở máy tính, thiết kế chữ viết không dấu cho các dân tộc thiểu số, v.v…

CVNSS4.0 có 3 thành phần:

- Chữ Quốc Ngữ (CQN), gồm các từ đơn giản không dấu, không rút gọn được.

Ví dụ: a, ai, ga, nam, bao, mau, hay, e, me, em, len, heo, i, chim, tin, riu, o, ho, con, hoa, xoe, coi, u, tu, vui, v.v.

- Chữ Việt Nhanh (CVN), là kiểu chữ Việt cực ngắn, có dấu như CQN, rút gọn từ CQN qua một số quy tắc.

- Ký hiệu dấu (KHD), là 18 chữ cái đặt ở cuối từ, thay cho các dấu phụ và dấu thanh của CQN và CVN để tạo thành Chữ VN Song Song 4.0

II- CÔNG THỨC CHỮ VN SONG SONG 4.0

Lưu ý:

Để bộ chữ ngắn gọn tối ưu, CVNSS4.0 phải có nhiều quy tắc. Các quy tắc CVNSS4.0 biến đổi qua vài tầng lớp khác nhau. Hiểu rõ quy tắc ở tầng lớp trước đó thì mới hiểu được các quy tắc ở tầng lớp theo sau. Vì vậy cần đọc chậm rãi.

Trung bình phải tốn vài giờ học nghiêm túc thì mới hiểu được những quy tắc biến đổi từ CQN qua CVNSS4.0.

Công thức CVNSS4.0 chia ra 2 phần:

- Phần 1: Chữ Việt Nhanh (CVN.

- Phần 2: Ký Hiệu Dấu (KHD .

Sau đây là Phần 1, Chữ Việt Nhanh.

A. PHẦN 1: CHỮ VIỆT NHANH (CVN)

Chữ Việt Nhanh (CVN) là bộ chữ rất ngắn gọn nhưng vẫn còn dấu. Nó rút gọn CQN theo các qui tắc trong 5 nhóm sau:

1. Bỏ bớt dấu sắc ở mọi từ có chữ cái cuối là: c, p, t.

Ví dụ: các = cac, úp = up, hát = hat.

2. Thay Y và UY

· Y thay bằng I … Vd: y tá = i tá.

· UY thay bằng Y … Vd: thúy = thý , buýt = byt.

· Giữ nguyên hai vần AY, ÂY … Vd: mây bay = mây bay.

3. Thay phụ âm đầu chữ:

· PH thay bằng F … Vd: phai = fai.

· QU thay bằng Q … Vd: qua = qa, quy = qi, quy = qy.

· K thay bằng C … Vd: kín = cín, kê = cê, kẻ = cẻ.

· KH thay bằng K … Vd: khi khó khăn = ki kó kăn.

· D thay bằng Z … Vd: dì = zì, do dự = zo zự.

· Đ thay bằng D … Vd: đi đâu đó = di dâu dó.

· GI thay bằng J … Vd: giá gì = já jì, giữ gìn = jữ jìn.

· GH thay bằng G … Vd: ghì = gì, ghê = gê, ghe = ge.

· NG-NGH thay bằng W … Vd: nga = wa, nghĩ = wĩ, nghề = wề.

4. Thay phụ âm cuối chữ:

· NG thay bằng G … Vd: mong = mog.

· NH thay bằng H … Vd: banh = bah, hoành = hoàh, huênh = huêh.

· CH thay bằng K … Vd: sạch = sạk, hoạch = hoạk, nguệch = wuệk.

5. Rút gọn 56 vần dài “Nguyên Âm Ghép và chữ cái cuối”:

Đây là phần quan trọng. Xin đọc chậm.

CQN có 56 vần dài “Nguyên Âm Ghép và chữ cái cuối”. Mỗi vần có 3 hay 4 chữ cái như sau:

- uyêt, uyên.

- iêt, iêp, iêc, iên, iêm, iêng, iêu.

- yêt, yên, yêm, yêng, yêu.

- uôt, uôc, uôn, uôm, uông, uôi.

- ươt, ươp, ươc, ươn, ươm, ương, ươu, ươi.

- uât, uân, uâng, uây.

- uơt, uơn, uơi.

- oăt, oăp, oăc, oăn, oăm, oăng.

- oet, oec, oen, oem, oeng, oeo.

- oat, oap, oac, oan, oam, oang, oao, oai, oay.

56 vần này rút gọn còn 2 chữ cái mỗi vần, theo 2 bước cùng lúc như sau:

- Bước một, rút gọn Nguyên Âm Ghép còn một nguyên âm:

· UYÊ còn Y.

· IÊ-YÊ còn I.

· UÔ còn U.

· ƯƠ còn Ư.

· UÂ còn Â.

· UƠ còn Ơ.

· OĂ còn Ă.

· OE còn E.

· OA còn O.

· OA còn A (chỉ ở vần “oay").

- Bước hai, và cùng lúc thay chữ cái cuối bằng chữ cái khác:

· T thay bằng D.

· P thay bằng F.

· C thay bằng S.

· N thay bằng L.

· M thay bằng V.

· NG thay bằng Z.

· O-U thay bằng W.

· I-Y thay bằng J.

Xong, ráp các nguyên âm đã rút gọn vào các chữ cái cuối khác.

Kết quả 56 vần trên chỉ còn 2 chữ cái mỗi vần, như sau:

- uyêt = yd, uyên = yl.

- iêt = id, iêp = if, iêc = is, iên = il, iêm = iv, iêng = iz, iêu = iw.

- yêt = id, yên = il, yêm = iv, yêng = iz, yêu = iw.

- uôt = ud, uôc = us, uôn = ul, uôm = uv, uông = uz, uôi = uj.

- ươt = ưd, ươp = ưf, ươc = ưs, ươn = ưl, ươm = ưv, ương = ưz, ươu = ưw, ươi = ưj.

- uât = âd, uân = âl, uâng = âz, uây = âj.

- uơt = ơd, uơn = ơl, uơi = ơj.

- oăt = ăd, oăp = ăf, oăc = ăs, oăn = ăl, oăm = ăv, oăng = ăz.

- oet = ed, oec = es, oen = el, oem = ev, oeng = ez, oeo = ew.

- oat = od, oap = of, oac = os, oan = ol, oam = ov, oang = oz, oao = ow, oai = oj, oay = aj.

(Ghi chú: 4 vần: oanh, oach, uênh, uêch không rút gọn theo các quy tắc trên vì chúng đã được rút gon là: oah, oak, uêh uêk theo quy tắc số 4 ngay ở trên, “Thay phụ âm cuối nh=h và ch=k”)

Ví dụ cho 56 vần rút gọn ở trên:

(gồm toàn bộ quy tắc rút gọn của 5 nhóm trên để thấy sự cực ngắn tối ưu của CVN)

- tuyết = tyd, nguyễn = wỹl.

- viết = vid, hiệp = hịf, việc = vịs, tiền = tìl, hiểm = hỉv, nghiêng = wiz, liễu = lĩw.

- yết = id, yên = il, yểm = ỉv, yêng = iz, yếu = íw.

- nuốt = nud, cuộc = cụs, luôn = lul, nhuộm = nhụv, uổng = ủz, ruồi = rùj.

- lượt = lựd, cướp = cưf, bước = bưs, mướn = mứl, cườm = cừv, tưởng = tửz, rượu = rựw, lưỡi = lữj.

- luật = lậd, khuẩn = kẩl , khuâng = kâz, khuây = kâj.

- huớt = hơd, huỡn = hỡl, uơi = ơj.

- ngoắt = wắd, ngoặp = wặf, hoặc = hặs, xoắn = xắl, oăm = ăv, hoẵng = hẵz.

- toét = ted, xoẹc = xẹs, khoen = kel, ngoém = wév, nhoeng = nhez, ngoẻo = wẻw.

- loạt = lọd, ngoáp = wof, khoác = kos, toán = tól, ngoạm = wọv, khoảng = kỏz, ngoáo = wów, xoài = xòj, xoay = xaj.

B. PHẦN 2: KÝ HIỆU DẤU (KHD)

Sau khi rút gọn Chữ Quốc Ngữ để tạo thành Chữ Việt Nhanh cực ngắn như trình bày ở trên, ta dùng 18 chữ cái, gọi là Ký Hiệu Dấu (KHD), đặt ở cuối từ để thay dấu cho Chữ Quốc Ngữ và Chữ Việt Nhanh thì mới thành Chữ VN Song Song 4.0.

Các Ký Hiệu Dấu chia ra 4 nhóm sau:

1. Nhóm dấu Nón (â, ê, ô):

Các chữ vốn có dấu Nón ^ ở CQN thì dấu: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, thay bằng B, D, Q, G, F.

· (sắc + dấu nón) = B.

Vd: ấn = anb, ế = eb, ếch = ekb, biết = bidb, tốt = totb.

· (huyền + dấu nón) = D.

Vd: ầm = amd, quần = qand, về = ved, tiền = tild.

· (hỏi + dấu nón) = Q.

Vd: ẩn = anq, để = deq, điểm = divq, ổ = oq, tuổi = tujq.

· (ngã + dấu nón) = G.

Vd: vẫy = vayg, rễ = reg, nguyễn = wylg, lỗ = log.

· (nặng + dấu nón) = F.

Vd: vậy = vayf, hiệp = hiff, lộ = lof, ruộng = ruzf.

Mẹo nhớ: 5 ký hiệu dấu B, D, Q, G, F đều kín ở phía trên, nước mưa không vào được trong chữ.

2. Nhóm dấu Trăng hay dấu Móc (ă, ơ, ư):

Các chữ vốn có dấu Trăng ᨆ hay dấu Móc ˀ ở CQN thì dấu: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, thay bằng X, K, V, W, H

· (sắc + dấu trăng) hay (sắc + dấu móc) = X.

Vd: lắm = lamx, ớ = ox, ớt = otx, ứ = ux, cưới = cujx.

· (huyền + dấu trăng) hay (huyền + dấu móc) = K.

Vd: quằn = qank, cờ = cok, từ = tuk, tường = tuzk.

· (hỏi + dấu trăng) hay (hỏi + dấu móc) = V.

Vd: hẳn = hanv, phở = fov, xử = xuv, bưởi = bujv.

· (ngã + dấu trăng) hay (ngã + dấu móc) = W.

Vd: sẵn = sanw, giỡn = jonw, lữ = luw, lưỡi = lujw.

· (nặng + dấu trăng) hay (nặng + dấu móc) = H.

Vd: hoặc = hash, đợi = doih, tự = tuh, phượng = fuzh.

Mẹo nhớ: 5 ký hiệu dấu X, K, V, W, H đều hở ở phía trên, nước mưa vào được trong chữ.

3. Nhóm Không Dấu Phụ (a, e, i, o, u, y):

Các chữ không dấu phụ ở CQN thì dấu: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, thay bằng J, L, Z, S, R.

· (sắc) = J.

Vd: á = aj, sách = sakj, é = ej, í = ij, ý = ij, ú = uj, úy = yj.

· (huyền) = L.

Vd: à = al, hè = hel, vì = vil, còn = conl, ù = ul, tùy = tyl.

· (hỏi) = Z.

Vd: ả = az, rẻ = rez, tỉ = tiz, cỏ = coz, ủ = uz, quỷ = qyz.

· (ngã) = S.

Vd: đã = das, vẽ = ves, mỹ = mis, võ = vos, cũng = cugs.

· (nặng) = R.

Vd: ạ = ar, mẹ = mer, nghị = wir, vụ = vur, tụy = tyr.

Mẹo nhớ:

- Sắc = J-j giống dấu sắc ở CQN.

- Huyền = L-l giống dấu huyền ở CQN.

- Hỏi = Z-z giống dấu hỏi ở CQN.

- Ngã = S-s giống dấu ngã ở CQN.

- Nặng = R-r viết rất gọn, giống dấu nặng ở CQN.

Lưu ý: Các chữ có phụ âm cuối: C, P, T thì không thêm J để chữ ngắn hơn.

Ví dụ:

- ác = ac, lúc = luc.

- ép = ep, nhíp = nhip.

- át = at, huýt = hyt.

4. Nhóm thanh Ngang (không có dấu thanh):

(Gồm các chữ không có dấu thanh: sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng).

Có 3 Ký Hiệu Dấu: Y, O, P.

· (dấu Nón) = Y: Chữ vốn có dấu Nón ^ (â, ê, ô) ở CQN thay bằng Y.

Ví dụ:

- âm = amy, quân = qany, phây = fayy, xuân = xaly.

- ê = ey, quên = qeny, nguyên = wyly, nghiêng = wizy.

- ô = oy, phôi = foiy, luôn = luly, chuông = chuzy.

Mẹo nhớ: Y quay ngược xuống, giống dấu nón.

· (dấu Trăng) hay (dấu Móc) = O: Chữ vốn có dấu Trăng ᨆ hay dấu Móc ˀ (ă, ơ, ư) ở CQN thay bằng O.

Ví dụ:

- ăn = ano, khăn = kano, khoăn = kalo, ngăn = wano.

- ơ = oo, ơn = ono, đơn = dono, phơ = foo, ngơ = woo.

- ư = uo, cưu = cuuo, nhưng = nhugo, phương = fuzo.

Mẹo nhớ: O cắt ngang có dấu trăng, còn cắt dọc có dấu móc.

· Ký Hiệu P: P không thay cho dấu nào, chỉ để không hiểu lầm chữ khác.
Ví dụ: long = logp (thêm p để không hiểu là "lỗ" vì ở CVNSS4.0 thì log = lỗ).

P đặt sau vần đã rút gọn, thanh ngang và không dấu phụ. Các vần này là: ag, ah, aj, eg, el, ev, ew, ez ,ih, oah, og, oj, ol, ov, ow, oz, ug, yh.

Ví dụ thêm:
- xoay = xajp (thêm p để không hiểu là "xá" vì ở CVNSS4.0 thì xaj = xá).
- reng = regp (thêm p để không hiểu là "rễ" vì ở CVNSS4.0 thì reg = rễ).

Đến đây đã trình bày xong toàn bộ các quy tắc biến đổi từ CQN qua CVNSS4.0.

III- VÀI VÍ DỤ ĐỂ SO SÁNH

1. So sánh 56 vần Chữ Việt Nhanh ở mục (II.A.5) viết bằng CQN và CVNSS4.0:

Các ví dụ cho 56 vần Chữ Việt Nhanh ở mục (II.A.5) ở trên được viết bằng CQN và CVNSS4.0 để vừa ôn lại toàn bộ quy tắc, và qua đó để thấy sự ngắn gọn hữu hiệu của CVNSS4.0 so với CQN.

- tuyết-tydb, nguyễn-wylg.

- viết-vidb, hiệp-hiff, việc-visf, tiền-tild, hiểm-hivq, nghiêng-wizy, liễu-liwg.

- yết-idb, yên-ily, yểm-ivq, yêng-izy, yếu-iwb.

- nuốt-nudb, cuộc-cusf, luôn-luly, nhuộm-nhuvf, uổng-uzq, ruồi-rujd.

- lượt-ludh, cướp-cufx, bước-busx, mướn-mulx, cườm-cuvk, tưởng-tuzv, rượu-ruwh, lưỡi-lujw.

- luật-ladf, khuẩn-kalq, khuâng-kazy, khuây-kajy.

- huớt-hodx, huỡn-holw, uơi-ojo.

- ngoắt-wadx, ngoặp-wafh, hoặc-hash, xoắn-xalx, oăm-avo, hoẵng-hazw.

- toét-tedj, xoẹc-xesr, khoen-kelp, ngoém-wevj, nhoeng-nhezp, ngoẻo-wewz.

- loạt-lodr, ngoáp-wofj, khoác-kosj, toán-tolj, ngoạm-wovr, khoảng-kozz, ngoáo-wowj, xoài-xojl, xoay-xajp.

2. So sánh một câu ca dao qua các kiểu gõ:

Ví dụ câu ca dao:

"Qua phà nghiêng ngó lồng gà

Tránh quẹt thúng ghẹ người ta đứng gần".

Câu thơ trên gõ kiểu CVNSS4.0 thì 50 ký tự:

"Qa fal wizy woj logd gal

Trahj qetr thugj ger wujk ta dugx gand".

Còn gõ kiểu Telex thì 71 ký tự:

"Qua phaf nghieeng ngos loongf gal

Tranhs quetr thungs gher nguwowif ta dduwngs gaanf".

Còn gõ kiểu CQN không dấu thì 53 ký tự:

"Qua pha nghieng ngo long ga

Tranh quet thung ghe nguoi ta dung gan”.

Từ sự so sánh trên, ta thấy ở nhiều trường hợp kiểu gõ CVNSS4.0 dùng ít ký tự hơn kiểu gõ thông dụng Telex hoặc VNI.

Vì vậy, ta có thể tích hợp CVNSS4.0 vào bảng "Gõ tắt" ở các bộ gõ tiếng Việt để giúp gõ CQN nhanh hơn.

CVNSS4.0 đã được 2 tác giả CVNSS4.0 tích hợp vào bộ gõ EVKey để dùng ở máy tính. Gõ kiểu CVNSS4.0 mà vẫn bung ra CQN trọn vẹn, giúp gõ CQN nhanh hơn và tiết kiệm gần 25% thời gian gõ.

Xem hướng dẫn cách dùng trong bài “Gõ nhanh chữ Việt trên máy vi tính bằng kiểu gõ CVNSS4.0 với bộ gõ EVKey” ở đường dẫn sau: http://chuvietnhanh.sourceforge.net/GoNhanhChuVietTrenMayViTinhBangKieuGoCVNSS4.0VoiBoGoEVKey.htm

Hoặc vào trang mạng chuyển đổi trực tuyến qua lại giữa CQN và CVNSS4.0 ở http://chuvnsongsong.com hoặc ở https://cvnss.sourceforge.io để trực tiếp gõ kiểu CVNSS4.0 mà vẫn bung ra CQN, rồi sao chép (copy) kết quả và dán vào bất cứ nơi đâu.

3. So sánh đoạn đầu Truyện Kiều viết bằng CQN và CVNSS4.0:

Trăm năm trong cõi người ta,

Tramo namo trogp cois wujk ta,

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.

Chuw tail chuw mehf keoj lal get nhau.

Trải qua một cuộc bể dâu,

Traiz qa motf cusf beq zauy,

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.

Nhugw diwd trogy thayb mal dau donx logl.

Lạ gì bỉ sắc tư phong,

Lar jil biz sacx tuo fogp,

Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.

Troik xahp qen thoij maj hogd dahj gen.

Cảo thơm lần giở trước đèn,

Caoz thomo land jov trusx denl,

Phong tình có lục còn truyền sử xanh.

Fogp tihl coj lucr conl tryld suv xahp.

Có thể đọc toàn bộ Truyện Kiều bằng CQN và CVNSS4.0 ở 1 trong 3 đường dẫn sau:

- https://chuvietnhanh.sourceforge.net/TruyenKieuSongNguCQN-CVNSS.htm

- https://chuvietnhanh.sourceforge.net/TruyenKieuSongNguCQN-CVNSS.pdf

- https://chuvietnhanh.sourceforge.net/TruyenKieuSongNguCQN-CVNSS.doc

IV- BẢNG TÓM TẮT CÔNG THỨC CVNSS4.0 CỦA CÁC HỌC VIÊN

Sau khi hiểu các quy tắc CVNSS4.0 ở trên, ta có thể in ra hoặc ghi lại các kiểu tóm tắt khác nhau sau đây để tập viết.

1. Bảng tóm tắt của cô giáo dạy văn Trần Thị Minh (ở Lào Cai):

Đường dẫn để in ra Bảng Tóm Tắt trong 1 trang giấy khổ A4:

http://chuvietnhanh.sourceforge.net/BangTomTatCongThucChuVNSongSong.pdf

2. Bảng tóm tắt của kỹ sư Chu Cẩm Tú Linh (ở Hà Nội):

Đường dẫn để in ra Bảng Tóm Tắt trong 1 trang giấy khổ A4:

http://chuvietnhanh.sourceforge.net/BangTomTatCongThucCVNSS-ChuCamTuLinh.pdf

3. Bảng tóm tắt của học viên Đồng Biên Tân:

Học viên Đồng Biên Tân viết bảng tóm tắt rất ngắn các quy tắc CVNSS4.0 như sau:

1. Phụ âm đầu chữ: PH= F, QU= Q, K= C, KH= K, D= Z, Đ= D, GI= J, GH= G, NG-NGH= W.

2. Phụ âm cuối chữ: NG= G, NH= H, CH= K.

3. Y= I, UY= Y. Giữ nguyên AY, ÂY.

4. Tổ hợp các vần dài trong CQN được rút gọn theo công thức:

4.1 Rút gọn các nguyên âm ghép UYÊ= Y, IÊ-YÊ= I, UÔ= U, ƯƠ= Ư, UÂ= Â, UƠ= Ơ, OĂ= Ă, OE= E, OA= O, OAY= A.

4.2 Đồng thời thay các chữ cái cuối T= D, P= F, C= S, N= L, M= V, NG= Z, O-U= W, I-Y= J.

5. Bỏ bớt dấu sắc ở các từ có ký tự cuối là: c, p, t.

6. Quy tắc thay dấu bằng chữ cái:

Ký tự dấu đặt ở cuối mỗi từ (chữ) sau khi đã thực hiện các quy tắc rút gọn vần, thay thế chữ cái cuối.

- Nhóm dấu Nón ^: B (sắc), D (huyền), Q (hỏi), G (ngã), F (nặng).

- Nhóm dấu dấu Trăng ˇ hay Móc ˀ: X (sắc), K (huyền), V (hỏi), W (ngã), H (nặng).

- Nhóm không dấu phụ: J (sắc), L (huyền), Z (hỏi), S (ngã), R (nặng).

- Nhóm thanh ngang (Không có dấu thanh): Y (â, ê, ô), O (ă, ư, ơ), P (sau các vần: ag, ah, aj, eg, el, ev, ew, ez ,ih, oah, og, oj, ol, ov, ow, oz, ug, yh.).

V- VÀI BÀI ĐỌC THÊM

1. Loạt “8 bài tốc ký chữ Việt 4.0 trong 90 phút”:

Loạt “8 bài tốc ký chữ Việt trong 90 phút” chia ra 8 bài học ngắn.

Thời gian học mỗi bài khoảng 10 phút.

Học xong 8 bài là ta sẽ hiểu rõ được toàn bộ quy tắc.

Để xem toàn bộ “8 bài tốc ký chữ Việt 4.0 trong 90 phút”, dùng 1 trong 3 đường dẫn sau đây:

- Để in:

http://chuvietnhanh.sf.net/8BaiTocKyChuVNSSTrong90Phut.pdf

- Để tải vào máy:

http://chuvietnhanh.sf.net/8BaiTocKyChuVNSSTrong90Phut.doc

- Để xem trên mạng:

http://chuvietnhanh.sf.net/8BaiTocKyChuVNSSTrong90Phut.htm

2. Giáo trình đầy đủ CVNSS4.0:

- Để xem giáo trình đầy đủ CVNSS4.0, xin vào:

https://chuvietnhanh.sourceforge.net/ChuVNSongSong.htm

- Để in hay tải vào máy giáo trình đầy đủ CVNSS4.0, xin vào:

https://chuvietnhanh.sourceforge.net/ChuVNSongSong.pdf

3. Viết cách nào đúng?

“Sách” = Sakj hay Sakp? - “Tốc” = Tocb hay Tocy?

Câu hỏi:

Gần đây, có một độc giả viết Chữ VN Song Song 4.0 (CVNSS4.0) khá thành thạo nêu thắc mắc là phát hiện thấy có một số từ ở Chữ VN Song Song 4.0, có thể viết khác nhau, nhưng khi đọc, phát âm đều giống nhau.

Ví dụ:

1) Trường hợp thứ nhất, chữ "thích" viết bằng CVNSS4.0 sẽ là: (thikj) hoặc (thikp), tuy cách viết có khác nhau, nhưng khi phát âm đều là từ "thích" cả, (số chữ trong từ "thích" không thay đổi).

2) Trường hợp thứ hai, chữ "tốc" viết bằng CVNSS4.0 cũng vậy: (tocb) hay (tocy), thì cách viết tuy có khác nhau, nhưng khi phát âm đều là từ "tốc", (số chữ trong từ "tốc" không thay đổi).

Trả lời:

Nay xin trả lời đầy đủ 2 trường hợp trên như sau để độc giả hiểu rõ vì sao chữ "thích" hay "sách" phải viết ở CVNSS4.0 là (thikj) hay (sakj) chứ không phải là (thikp) hay (sakp). Và chữ "tốc" hay "tốt" phải viết ở CVNSS4.0 là (tocb) hay (totb) chứ không phải là (tocy) hay (toty).

Ba nguyên tắc của CVNSS4.0 là:

* Nguyên tắc thứ nhất là quy đổi chữ Quốc ngữ (CQN), càng ngắn gọn càng tốt.

* Nguyên tắc thứ nhì là khi hai từ ở CVNSS4.0 có 2 cách viết khác nhau nhưng đọc âm giống nhau thì phải chọn cách nào gần giống với CQN hơn.

Ví dụ:

- Chữ "quốc" ở CVNSS4.0 có thể viết là (qocb) hay (qusb). Ta chọn (qocb) vì có 3 chữ cái giống chữ "quốc". Ta không chọn (qusb) vì chỉ có 2 chữ cái giống chữ "quốc".

- Chữ "quần" ở CVNSS4.0 có thể viết là (qand) hay (qald). Ta chọn (qand) vì có 3 chữ cái giống chữ "quần". Ta không chọn (qald) vì chỉ có 2 chữ cái giống chữ "quần".

* Nguyên tắc thứ ba là chữ cái đặt ở cuối từ làm Ký Hiệu Dấu phải thống nhất chỉ 1 cách để khi CVNSS4.0 hiện ra trong những nơi cần đọc nhanh như Karaoke, phụ đề ở phim, v.v... thì óc ta mới đọc kịp. Khi đọc nhanh CVNSS4.0 óc ta chỉ cần lướt nhanh Ký Hiệu Dấu ở cuối từ là biết ngay từ này gốc ở chữ Quốc ngữ có thanh gì và dấu phụ gi.

Ví dụ:

- Chữ "tốc" viết bằng CVNSS4.0 có thể là: (tocb) hoặc (tocy). Ta phải chọn (tocb) vì B là ký hiệu thay cho dấu sắc ở những từ có dấu nón (â, ê, ô). Ta không chọn (tocy) vì Y không phải là dấu sắc. Ký hiệu dấu Y chỉ thay cho dấu nón ở các từ thanh ngang.

Nếu ta viết là (tocy) thì khi đọc lướt nhanh, óc ta sẽ xử lý không kịp vì vừa phải nhớ Y là dấu nón và vừa phải nhớ C ở sau O thì không cần thêm dấu sắc.

- Chữ "thích" viết bằng CVNSS4.0 có thể là: (thikj) hoặc (thikp). Ta phải chọn (thikj) vì J là ký hiệu cho dấu sắc ở những từ không có dấu phụ (dấu nón hoặc dấu trăng hoặc dấu móc). Ta không chọn (thikp) vì P không phải là dấu sắc. P chỉ dùng ở những chữ có thanh ngang (tức không có dấu thanh: sắc huyền hỏi ngã nặng). P là ký hiệu câm, nó không thay cho dấu thanh hay dấu phụ nào. P có đặc tính là khử trừ ký hiệu dấu đứng trước nó để không bị hiểu lầm.

Chẳng hạn như chữ "long" viết ở Chữ Việt Nhanh (CVN) là (log) và ở CVNSS4.0 là (logp). P đặt sau g là để khử trừ ký hiệu dấu g đứng trước nó để không bị hiểu lầm là "lỗ" vì ở CVNSS4.0 thì (log) nghĩa là "lỗ".