Qui tắc Chính tả Chữ viết Không dấu – Wuyenthajhai

 

Qui tắc Chính tả Chữ viết Không dấu

 

Wuyenthajhai

 

 

Chữ viết không dấu dựa trên nguyên tắc kế thừa chữ viết quốc ngữ hiện tại, chỉ sử dụng 26 chữ cái tiếng Anh và tránh xung đột với chữ quốc ngữ. Những từ không dấu trong chữ quốc ngữ được giữ nguyên, chỉ có sự chuyển đổi từ những từ có dấu sang không dấu.


1. Sử dụng 4 chữ cái z, w, j, f chưa có trong chữ quốc ngữ phổ thông
Thay 4 chữ cái z, w, j, f cho các phụ âm đầu và phụ âm đuôi phổ biến nhất trong chữ quốc ngữ:
z - ch
w - ngh, ng
j - nh
f - ph

2. Thay dấu thanh bằng chữ cái
Các chữ cái sau đây có chức năng là một dấu thanh khi đứng cuối từ:
s - sắc
v - huyền
r - hỏi
x - ngă
q - nặng

3. Khử dấu mũ, móc các nguyên âm
ă - al
â - ul
ê - eh
ô - oh
ơ - ih
ư - yh

Các cặp nguyên âm này được sử dụng khi nguyên âm ê, ô, ơ, ư đứng độc lập hoặc sau ă, â, ê, ô, ơ, ư là một phụ âm. Ví dụ: ô tô – oh toh, tên – tehn. Riêng vần yh, nếu theo sau là một phụ âm th́ được viết gọn thành y, ví dụ: hưng – hyw.

4. Các tổ hợp vần bất qui tắc:
âu – io, ví dụ (vd): trâu - trio
ây – ae, vd: xây - xae
êu – eu, vd: kêu - keu
oă – ah, vd: xoăn - xahn
ôi – oy, vd: tôi: toy
ơi – ei, vd: bơi - bei
uâ – uh (trừ uây), vd: xuân - xuhn
uây – uey,
uơ – uih, vd: thuơ - thuih
uô – uo, vd: buồn - buonv
ưa – ya, vd: mưa - mya
ưi – yi, vd: ngửi - wyir
ươ – yo, vd: người - wyoiv
uyê – uye, vd: tuyên - tuyen
yê - ye, vd: yêu - yeu

5. Khử dấu đê ngang (Đ)
đ – dh

6. Bỏ dấu sắc trên các vần có phụ âm đuôi là c, ch, p, t

7. Các ngoại lệ khác
Vần ươ, nếu trước và sau đều là phụ âm th́ có thể lược bỏ, ví dụ: lược – lcq, bước – bc.
Qui, quy thống nhất thành qui ( I ngắn)
Hi, hy; li, ly; mi, my; si, sy; ti, ty; vi, vy, thống nhất thành hi, li, mi, si, ti, vi.
Bỏ h giữa g và e, g và ê, ví dụ: ghe - ge, ghê - gê.

8. Viết gọn
Trường hợp trong từ có chứa chữ cái h và chữ dấu (s,v,r,x,q) (ngoại trừ h trong trường hợp dh) th́ có thể viết gọn lại như sau:
h+s - d, vd: Trống - Trohws - Trowd
h+v - f, vd: Hồng - Hohwv - Howf
h+r - l, vd: Để - Dhehr - Dhel
h+x - k, vd: Chữ - Zyhx - Zyk
h+q - g, vd: Một - Mohtq - Motg

Riêng với vần uận - sẽ được rút gọn thành ugn thay v́ ung, để không mâu thuẫn với vần ung (ung bướu) trong chữ quốc ngữ. Ví dụ: lugn valn - luận văn. Tương tự, vần ộn = ogn, ện = egn, ợn = ign.

Cặp pq được viết gọn là b. Ví dụ: Nghiệp - Wiepq - Wieb

9. Ví dụ, bài thơ “Dhae thohn Vix Daq”: ("Đây thôn Vĩ Dạ") của Hàn Mặc Tử

Sao aj khohw vef zei thohn Vix

Sao anh không về chơi thôn Vĩ


Jinv nalws hawv cau nalws meis lehn

Nh́n nắng hàng cau nắng mới lên.


Vnv ai mt quas xaj jyh wocq

Vườn ai mướt quá xanh như ngọc


Las truc ze waw maltq zyk dhienv

Lá trúc che ngang mặt chữ điền.


Gios theo loys gios mey dhwv mey

Gió theo lối gió, mây đường mây,


Dowv nc buonv thiu hoa balp lay

Ḍng nước buồn thiu, hoa bắp lay


Thuyenv ai dhioq bend sohw tralw dhos

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó,


Cos zil tralw vef kib toys nay

Có chở trăng về kịp tối nay

Mih khaz dhwv xa, khaz dhwv xa

Mơ khách đường xa, khách đường xa


Aos em tralws quas jinv khohw ra

Áo em trắng quá nh́n không ra


Il dhae sw khois mif juln ajr

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh


Ai biet tijv ai cos dhulmq dhav.

    Ai biết t́nh ai có đậm đà.

 

 

Nguồn: http://my.opera.com/wuyenthajhai/blog/chu-viet-khong-dau-zyhx-viet-khohw-dous

 

   © Tác giả: Wuyenthajhai

 

   Tŕnh bày: Trần Tư B́nh (Web: http://chuvietnhanh.sf.net)

 

Về Trang Chính

Ch Vit Nhanh