TM TẮT

Một dự thảo phương n cải tiến chữ quốc ngữ bước đầu

 

 

Tiểu ban Ngn ngữ - Viện Văn Học

Trnh by trong Hội nghị Cải tiến chữ Quốc Ngữ, được tổ chức tại H Nội, năm 1960.

 

(Trch sch Vấn đề cải tiến chữ quốc ngữ, Nxb. Văn Ha, H Nội, 1961,

trang 176, 177, 178, 184, 185, 189, 190, 191, 192)

 

 

 

() Tm lại tất cả những phần trn, trong bước đầu hiện nay hiện nay, chng ti đề nghị những cải tiến cụ thể sau đy:

 

1) Dng d viết phụ m [d], thay cho đ ; z viết phụ m [z] thay cho d v gi ; f viết phụ m [f] thay cho ph.

 

2) Thống nhất chỉ dng g để viết phụ m [g], bỏ gh ; chỉ dng ng để viết phụ m [ŋ], bỏ ngh ; chỉ dng c để viết phụ m [k], bỏ k v q.

 

3) Nhất luật viết nguyn m [i] v bn nguyn m [-y] bằng i trong mọi trường hợp, bỏ y: viết i học, iu thương, iết kiến, k lạ, thuật ; ay sẽ viết l ăi, y sẽ viết i.

 

4) Thm w để viết bn nguyn m [w-] khi l tiền m trước [i]: uy, uya, uynh, uyn sẽ viết wi, wia, winh, win. Cải tiến ny chuẩn bị để bước sau sẽ thng nhất viết tiền m [w-] bằng w trong mọi trường hợp. (Trong khi chưa cải tiến được triệt để cch viết tiền m [w-], th tạm thời viết [we], [wa] băng oe, oa: [kwe], [kwa] viết coe, coa ; v viết [w], [wơ], [w] bằng u, uơ, u).

 

5) Ngoi ra, cn một cải tiến nhỏ: au viết ău (cải tiến ny cần thiết để chuẩn bị trong bước sau sẽ viết ao, eo băng au, eu).

 

Như vậy, trọng tm cải tiến của bước đầu l cải tiến cch viết cc phụ m đầu (hay ni cch khc, sửa đổi cc vần xui), cch viết nguyn m [i] v bn nguyn m [-y]; đồng thời cũng bước đầu cải tiến cch viết tiền m [w-]. Trong tổng số 22 phụ m đầu, chỉ sửa đổi cch viết 3 phụ m [d], [z], [f], v viết thống nhất 3 phụ m khc [g], [ŋ], [k]. Trong tổng số 113 khun, chỉ sửa đổi cch viết của 8 khun: y (viết i), ay (ăi), y (i), ym (im), yn (in), yt (it), yu (iu), au (ău). Trong tổng số 42 khun c tiền m [w-] , chỉ mới sửa đổi cch viết tiền m [w-] trong 10 khun: uy (viết wi), uyn (win), uynh (winh), uyp (wip), uyt (wit), uych (wich), uyu (wiu), uya (wia), uyn (win), uyt (wit), đồng thời do cải tiến cch viết bn nguyn m cuối ở trn nn sửa đổi cch viết của 2 khun: uy (viết ui), oay (oăi).

6) Viết liền.

Vấn đề ny phức tạp, đi hỏi phải c sự nghin cứu cng phu về mặt từ vựng v ngữ php. Chng ti chỉ nu sau đy lm th dụ một số trường hợp m chng ti nghĩ rằng r rng nn viết liền:

 

a.  Những từ Hn Việt chỉ một khi niệm, trước đy thường c thể viết với gạch nối, th nay nn viết liền: xhội, hạnhphc, tựdo, kếtquả, phttriển, laođộng, vĩđại, kinhtếhọc, hợptcx.

b.  Những từ dịch m đều nn viết liền: rơmoc, cta, xviết, axitsunfuric.

c.   Những tn địa phương ni chung đều nn viết liền viết: Việtnam, Hnội, Linx, Rumani; trừ trường hợp mỗi chữ c một nghĩa ring cần nu r, th nn viết với gạch nối: (Khu tự trị) Thi-Mo, Nam-Mỹ, Bắc-Đạitydương. Tn người th viết ring tn v họ, khng cần gạch nối, v viết liền tn (hoặc họ) nếu l tn kp (hoặc họ kp): Nguyễn Du, Trần Hưngđạo, Tnthất Thuyết. Chữ lt (kể cả chữ thị) th viết liền với họ: Nguyễnthị Minhkhai.

d.  Những từ kp, gồm hai từ cng nghĩa (nhiều khi l một từ Hn Việt v một từ Việt thuần ty) đều nn viết liền: nghingờ, giảmbớt, sinhđẻ, sứclực, khỏemạnh, tmkiếm, cốgắng, mongchờ, tấtcả.

e.   Những từ gồm hai m tiết lặp lại đều nn viết liền: ầmầm, nhẹnhẹ, mimi, điđi, lạilại.

f.    Những từ gồm vi m tiết, m nếu viết tch rời ra từng m tiết sẽ hon ton khng c nghĩa, đều nn viết liền: thongthả, lơlửng, oạt, sungsướng, vuivẻ, banngy, xecộ, chơibời, ninăng.

 

Cuối cng, để cụ thể ha dự thảo phương n cải tiến chữ quốc ngữ bước đầu ny, chng ti lấy th dụ một đoạn trong bản Tuyn ngn Độc lập của Hồ Chủ tịch đọc ngy 2-9-1945. viết lại theo những đề nghị cải tiến chữ quốc ngữ bước đầu của chng ti như sau:

 

Trch TWINNGN DỘCLẬP

(của Hồ Chủtịch dọc ngằi 2-9-1945)

Tấtcả mọi người dều sinh ra c cwiền bnhdẳng. Tạoha cho họ những cwiền khng ai c thể xmfạm dược; trong những cwiền ấi, c cwiền dược sống, cwiền tựzo v cwiền mưucầu hạnhfc.

Lời bấthủ ấi ở trong bản Twinngn Dộclập năm 1776 của nước Mĩ. Swi rộng ra, cu ấi c ngĩa l: tấtcả cc zntộc trn thếzới dều sinh ra bnhdẳng; zntộc no cũng c cwiền sống, cwiền sungsướng v cwiền tựzo.

Bản Twinngn Nhncwiền v Zncwiền của Cchmạng Fp năm 1791 cũng ni:

Ngườita sinh ra tựzo v bnhdẳng về cwiềnlợi, v fải lunlun dược tựzo bnhdẳng về cwiềnlợi.

D l những lẽfải khng ai chốici dược.

Thếm hơn 80 năm năi, bọn thựczn Fp lợizụng l cờ tựzo, bnhdẳng, bci, dến cướp dấtnước ta, pbức dồngbo ta. Hnhdộng của chng tri hẳn với nhndạo v chnhnghĩa.

Về chnh trị, chng twiệtdối khng cho nhnzn ta một cht tựzo znchủ no.

Chng thihnh những luậtfp zman. Chng lập ba chếdộ khc nhău ở Trung, Nam, Bắc, dể ngăncản việc thốngnhất nướcnh của ta, dể ngăncản zntộc ta doncết.

Chng lập ra nht nhiều hơn trườnghọc. Chng thẳngtay chmziết những người iunước-thươngni của ta. Chng tắm cc cuộc khởingĩa của ta trong những bể mắu

Chng rngbuộc zưluận, thihnh chnhsch ngu zn.

Chng zng thuốcf iện, rượucồn dể lm cho nizống ta swinhược.

Về kinhtế, chng bclột zn ta dến xươngtwỉ, khiến cho zn ta ngonn, thiếuthốn, nước ta xơxc, tiudiều.

Chng cướp khng ruộngdất, hầmmỏ, ngwinliệu.

Chng zữ dộccwiền in zấibạc, xuấtcảng v nhậpcảng.

Chng dặt ra hng trăm thứ thuế vl, lm cho znta, nhất l zncy v znbun trở nn bầncng.

Chng khng cho cc nh tưsản ta ngc dầu ln. Chng bclột cngnhn ta một cch vcng tnnhẫn.

Nước Việtnam c cwiền hưởng tựzo v dộclập, v sựthật d thnh một nước tựzo dộclập, Tonthể zntộc Việtnam cwiết dem tấtcả tinhthần v lựclượng, tnhmạng v củacải dể zữ vững cwiền tựzo v dộclập ấi.

 

Đoạn văn trn đy gồm c 445 chữ (mỗi chữ một m tiết), th:

        340 chữ viết hon ton như cũ.

        115 chữ (chiếm tỉ lệ ) cch viết c sửa đổi, trong số đ c:

-         33 chữ l do dng d thay cho đ

-         32 chữ l do dng z thay cho d/gi

-         8 chữ l do dng f thay cho ph

-         4 chữ l do dng ng thay cho ngh (bỏ h)

-         2 chữ l do dng c thay cho k/q

-         4 chữ l do dng i thay cho y

-         4 chữ l do dng i thay cho y

-         2 chữ l do dng ău thay cho au

-         1 chữ l do dng ăi thay cho ay

-         7 chữ l do dng wi thay cho uy

-         1 chữ l do dng zấi thay cho giấy

-         17 chữ l do dng cwi thay cho quy

Đng ch l trong 115 trường hợp cch viết c sửa đổi, th c đến 79 trường hợp l do dng i thay cho y v 3 trường hợp l do viết ău, ăi thay cho au, ay. Những sửa đổi ny (90 trường hợp) thật ra khng gy sự đảo lộn g đng kể. Chỉ c 25 trường hợp vần quốc ngữ thấy bị đảo lộn do viết zấi thay cho giấy, v nhất l do dng con chữ w, viết wi thay cho uy, cwi thay cho quy (đặc biệt trong đoạn văn th dụ trn đy, c đến 16 chữ quyền viết lại l cwiền).

Mặt khc, chng ta thấy c:

-      116 trường hợp viết liền (thảy đều viết liền 2 m tiết);

-      17 trường hợp viết gọn lại (thay cc con chữ đơn f, z; bỏ h v ch trong ngh).

Trong 116 trường hợp viết liền lại, chỉ c 8 trường hợp c thể đọc nhầm: cthể, ngĩa, thếm, bci, zman, swinhược, trởnn, sựthật ; nhưng trừ những người mới học đnh vần, chắc khng ai đọc nhầm cthể ra l ct-hể, swi nhược ra l suyn-hược, v.v ()

 

(Trch sch Vấn đề cải tiến chữ quốc ngữ, Nxb. Văn Ha, H Nội, 1961, trang 176, 177, 178, 184, 185, 189, 190, 191, 192)

 

 

Về Trang Chnh

Ch Vit Nhanh