Cch g tắt chữ Việt khng dấu

 

Trần Tư Bnh

 

 

Bi ny trnh by một phương php c hệ thống để g tắt chữ Việt khng dấu. gip tiết kiệm được nhiều số phm phải g. Ta tiết kiệm được nhiều hơn nữa khi dng chung phương php ny với trang g tắt cc từ thường dng của ring ta tự tạo.

 

Phương php ny do TS. Ng Đnh Học, tc giả bộ g WinVNKey, đ tch hợp cch tốc k trong bi Tốc k chữ Việt của chng ti vo WinVNKey, tạo ra một phương php mới g tắt chữ Việt khng dấu: g chữ tốc k khng dấu m mn hnh my tnh vẫn hiện ra chữ Việt khng dấu trọn vẹn.

 

Bốn bước cần lm để dng phương php mới g tắt chữ khng dấu l:

1. Nhớ qui ước g tắt chữ khng dấu.

2. Tải xuống WinVNKey.

3. Điều chỉnh WinVNKey để g tắt chữ khng dấu.

4. Điều chỉnh WinVNKey để dng chung phương php mới với trang g tắt của ring ta tự tạo.

 

I. Bước 1: QUI ƯỚC G TẮT CHỮ KHNG DẤU

 

Chỉ cần nhớ 24 qui ước v 1 ngoại lệ. Xin đọc cc qui ước g tắt từ trn xuống dưới v chng c quan hệ nối tiếp.

 

A. Phụ m đầu chữ

C 7 qui ước:

 

 

(*) C tự động bung ra k khi sau c l e, i. Nếu như khng muốn bung ra k m vẫn l c th ta g phm thot \ trước khi g e, i.

(**) Nếu khng muốn bung ra kh m vẫn l k th ta g lặp phm k (hoặc g phm thot \ trước khi g k).

(***) G tự động bung ra gh, khi sau g l e, i, như ga ga, ge ghe.

(****) NG tự động bung ra ngh, khi sau ng l e, i, như nga nga, nge nghe.

 

B. Phụ m cuối chữ

C 3 qui ước:

 

 

Hai phần trn c tất cả 10 qui ước g tắt. Chng được nhiều người biết đến v những người đi trước đ nu ra khi bn về vấn đề cải tiến chữ quốc ngữ.

 

C. Vần Nguyn m ghp + chữ ci

Đy l phần cuối cng nhưng quan trọng v trnh by cch g tắt c hệ thống cho 39 vần khng dấu, vốn c 3 hoặc 4 chữ ci, xuống cn 2 chữ ci cho mỗi vần.

 

Tiếng Việt hiện c tất cả 44 vần khng dấu Nguyn m ghp + chữ ci.

Trong đ, 5 vần: oong, oanh, uenh, oach, uech đ được g tắt l oog, oah, ueh, oak, uek như vừa trnh by ở trn (xem v dụ phần I.B).

 

Cn lại 39 vần:

 

 

Trong đ c:

- Cc nguyn m ghp: ua, oe, ie hay ye, oa, uo, uye.

- Cc chữ ci cuối: t, p, c, n, m, ng, i hay y, u hay o.

 

39 vần nầy được g tắt cn 2 chữ ci cho mỗi vần, bằng cch:

- Rt gọn nguyn m ghp cn một nguyn m. V

- Thay chữ ci cuối bằng một chữ ci khc.

 

Rt gọn nguyn m ghp cn một nguyn m. C 6 qui ước v 1 ngoại lệ:

 

A = ua 

E = oe

I = ie, ye

O = oa  (Ngoại lệ: A = oa cho vần oay) 

U = uo

Y = uye

 

Thay chữ ci cuối bằng một chữ ci khc. C 8 qui ước:

 

D = t

F = p

S = c

 

L = n

V = m

Z = ng

 

J = i, y

W = o, u

 

Rp 6 nguyn m rt gọn vo 8 chữ ci cuối khc, ta g tắt được 39 vần trn mỗi vần chỉ cn 2 chữ ci. Do đ, chỉ cần nhớ 14 qui ước trn, ta dễ dng nhớ được 39 vần g tắt sau:

 

 

Sau đy l v dụ cho 39 vần g tắt trn. Cc v dụ tổng hợp tất cả qui ước g tắt ở cc phần trn để cho thấy nhiều chữ được g tắt rất nhanh.

 

 

II. Bước 2: HẠ TẢI WINVNKEY

 

WinVNKey miễn ph. Vo trang nh của WinVNKey http://winvnkey.sf.net, nhấn chữ Download, sẽ hiện ra trang chứa cc phin bản. Ta hy tải xuống phin bản mới nhất.

 

Những ai chưa thạo my vi tnh, c thể đọc thm bi hướng dẫn căn bản Cch tải xuống WinVNKey để biết cch tải. Xin xem ở đường dẫn sau: http://chuvietnhanh.sourceforge.net/CachTaiXuongWinvnkey.htm .

 

III. Bước : ĐIỀU CHỈNH WINVNKEY ĐỂ G TẮT CHỮ KHNG DẤU

 

a) Chạy WinVNKey 5.4.444 hoặc mới hơn.

b) Nếu thch giao diện tiếng Việt, nhấn nt Run ở trang Main, xong chọn Hiển thị chữ Việt.

c) Ở trang Chnh (Main), chọn như sau:

 

 

Hnh 1: Trang Chnh khi chỉ dng phương php g tắt Cch Tubinhtran (khng dấu).

 

d) Cc chữ mu xanh trong khung WinVNKey đều l đường dẫn để xem thm thng tin lin hệ. Nhấn chữ "Macro" ở Hnh 1, sẽ hiện ra khung Chọn Lựa Macro> chọn trang Tệp Macros> trong hộp nhỏ kế chữ Trang Macro chọn số 4 Vần Lười: phải g ở sau cụm m Việt > chọn bi đen Cch Tubinhtran khng dấu, như hnh sau đy.

 

 

Hnh 2: Khung Chọn Lựa Macro khi dng phương php g tắt Cch Tubinhtran (khng dấu).

 

Khi chọn số 7 Cch Tubinhtran (khng dấu) ở hộp bn tri th ta sẽ thấy hộp bn phải liệt k cc macros g tắt.

e) Điều chỉnh xong như trn l c thể bắt đầu dng phương php g tắt chữ khng dấu theo cc qui ước g tắt đ trnh by ở trn (phần I).

 

IV. Bước 4: ĐIỀU CHỈNH WINVNKEY ĐỂ DNG CHUNG PHƯƠNG PHP MỚI VỚI TRANG G TẮT CỦA RING TA TỰ TẠO

 

Nếu ta muốn tự qui ước một số từ thường dng như: |dc = duoc| |vn = Viet Nam|, v.v, ta c thể ci vo tệp g tắt của ring ta, c tn như Thường Dng, trong khung Chọn Lựa Macro.

 

Để kết hợp phương php g tắt với tệp (file) g tắt Thường Dng, ta thực hiện:

 

a) Lm cc bước như vừa trnh by ở trn trong phần III, chỉ trừ bước III.c l khc. Ở bước III.c, ta chọn lại như sau: thm Từ Lười vo hộp Macro, như hnh sau đy.

 

 

Hnh 3: Trang Chnh khi dng kết hợp phương php g tắt với cc tệp g tắt của ring ta.

 

b) Nhấn chuột chữ "Macro" ở hnh trn, sẽ hiện ra khung Chọn Lựa Macro. Trong khung ny, chọn trang Tệp Macros> trong hộp nhỏ kế chữ Trang Macro chọn 6. Từ Lười: phải g ở đầu cụm chữ > chọn bi đen Thường dng, như hnh sau:

 

 

Hnh 4: Khung Chọn Lựa Macro khi kết hợp phương php g tắt với cc tệp g tắt của ring ta.

 

c) Nhấn nt Bin soạn, ở gc dưới khung Chọn Lựa Macro, sẽ hiện ra khung Bin soạn Macro Từ Lười để ta ci đặt, thm bớt cc qui ước g tắt của ring ta cho tệp Thường dng, như hnh sau:

 

 

Hnh 5: Khung Bin soạn Macro Từ Lười cho tệp g tắt Thường dng.

 

V dụ, muốn thm macro |dc = duoc| vo tệp Thường Dng, ta lm như sau:

- Nhấn nt Thm.

- G macro dc v duoc vo 2 dưới đy.

- Nhấn nt Nhập vo. Tức th, macro |dc = duoc| sẽ thm vo khung ở trn.

- Sau cng, nhấn nt X ở gc trn để đng lại v macro |dc = duoc| sẽ được lưu trữ.

 

Điều chỉnh như trn l c thể dng chung phương php g tắt chữ khng dấu với tệp g tắt của ring ta tự tạo.

 

V. LỜI CUỐI

G tắt chữ Việt c dấu: Cch g tắt chữ c dấu cũng tương tự cch g tắt chữ khng dấu. Xin đọc bi Phương php mới g tắt chữ Việt ở trang mạng Chữ Việt Nhanh: http://chuvietnhanh.sf.net để được hướng dẫn chi tiết. Hiểu được cch g tắt chữ khng dấu th ta dễ dng hiểu được cch g tắt chữ c dấu.

 

Chng ti xin chn thnh tri n TS Ng Đnh Học đ tin phong thiết kế lại cc trang macro của WinVNKey hầu tch hợp được cc đề nghị của bi viết Tốc k chữ Việt.

 

Trung bnh, tốn khoảng nửa giờ để nhớ được ton bộ qui ước g tắt: 24 qui ước + 1 ngoại lệ. Tập g một vi giờ , ta sẽ thấy r sự hữu hiệu của phương php g tắt chữ Việt khng dấu.

 

 

Trần Tư Bnh (Email: tubinhtran@gmail.com , Web: Chữ Việt Nhanh).

 

 

Về Trang Chnh

Ch Vit Nhanh